Papae Tuhirangi
Tūwharetoatanga
E whakaatu ana te tā nei i te tirohanga o tō mātou kura ki te ao. Ko ngā maunga kōututu e tū whakamarumaru nei, ko tō rātou marae a mārearea e mōhiotia nei ko Taupō moana, ko ngā kapua whakapīpī e rere arorangi nei, ko ngā riu, ko ngā rerenga wai e whakairo nei i te papa whenua tupu, ko ngā wao e kākahūtia nei a Papa, ko ngā wāhi tapu e tangata whenua ai tātou.
Kei te mau te taiao nei ō tātou pūtaketanga, ō tātou hononga, ā tātou mātauranga, ā tātou haepapa, tā tātou reo. Ko ngā taonga whakahirahira nei, e tohutohu ana, e whakaora ana, e whakakotahi ana i a tātou, mai rā anō, mohoa noa nei ā, haere ake.
Ko te taiao nei, koia te Tūwharetoatanga! Koia te oranga tangata!
“Toitū te whenua, toitū te mana, toitū te reo”
Te Waka
Ko te waka e kawea nei ngā tūmanako tamariki, ngā tūmanako whānau, ngā tūmanako hapū, ngā tūmanako iwi, ko Te Aho Matua.
“Tūwharetoa e, kia āta whakatere i te waka, kei pariparia e te tai, ka monenehu te kura…”
Mā ngā hoe e tere te nuku nei, e tere angaia nei te waka, ko Te Kaupapa nui(hoe urungi) – “Kei te kapu o tōku ringa tōku tūāhu”; ko Te Ira Tangata – “He kākano i ruia mai i Rangiātea, e kore nei e ngaro”; ko Te Reo – “Tōku reo tōku ohooho, tōku māpihi maurea, tōku whakakai mārihi”; ko Ngā Iwi – “Ko te piko o te māhuri, tērā te tupu o te rākau”; ko Te Ao – “Hiki he mana, haere mai rā he mana”; ko Ngā Pūmanawatanga – “Whāia tō iti kahurangi, ki te tūohu koe me he maunga teitei”; ko Te Manaaki – “Ko te tohu o te rangatira, he manaaki”
Te Whānau
Ko ngā kaiurungi, ko ngā kaikōue o te waka nei, ko te whānau whānui tonu. Māna te waka nei e eke panuku ai, e eke Tangaroa ai ā, ū anō ki te urunga nui a Tāne.
“Ka whakamārōtia atu anō, ka whakahokia mai ki te kapua whakapīpī”
Taurapa / Tauihu
He tino ēnei e tika ai te rere a te waka. Ko ngā āhuatanga ako. Māna e whakawairua ai, e whakamauri ora ai, e whakamana ai ngā tini kaupapa. He mea whakaoho hinengaro, whakakoakoa ngākau, whakatau wairua kia tūwhera te tamaiti ki ngā tini akoranga.
“He koanga ngākau, he pikinga waiora. He pikinga waiora, he oranga tangata
Te Raukura
I te ngātahitanga o ēnei tūāhuatanga katoa, ka tū pakari, ka tū rangatira te tamaiti hei raukura mō tōna iwi.
“Kei te rangi tōna taumata, kei te whenua tōna hora”